TBMM İnsan Hakları Komisyonu Başkanı Mustafa Yeneroğlu'na Pasaport Harçları Mektubu

02.12.2015

TBMM İnsan hakları İnceleme Komisyonu Başkanlığı

Ankara

Sayın Mustafa Yeneroğlu

TBMM İnsan hakları İnceleme Komisyonu Başkanı

TBMM üyeleri, diplomatlar, üst düzey devlet erkanı, milletvekilleri ve ailelerinizle birlikte diplomatik pasaport, yeşil pasaport veya hizmet pasaportu kullanıyorsunuz. Bu pasaportlardan için de yasa gereği (defter bedeli hariç) bir bedel ödemiyorsunuz.(1)

Ancak Türkiye Cumhuriyeti yurttaşları uzun yıllardır dünyanın en pahalı pasaportlarını kullanıyor. 2010 yılında bu konuda gerçekleştirdiğimiz bir kampanyanın, kamuoyunun ve yurttaşlarımızın katkısıyla AK Parti hükümeti pasaport ücret ve harçlarında %50 civarında bir indirime gitti. Ancak o zaman bile, yani %50 fiyat düştüğü halde pasaportumuz yine dünyanın en pahalı pasaportu kalmaya devam etti.

Bu sebeple duyarlılığımızı sürdürdük ve “Seyahat Özgürlüğü Gönüllüleri” adıyla kurduğumuz bir sivil inisiyatif ile çabalarımızı artırdık. Bu konuda etkili karar merci olan Başbakanlık ve Maliye Bakanlığı başta olmak üzere birçok devlet kurumuna bu konuda birçok defa başvurduk, kampanyalar yaptık, mektuplar yazdık(2) ancak sonuç alamadık.

Bildiğiniz gibi Pasaport, yurtdışına seyahat edebilmemiz için devletimizin bize sağlamak zorunda olduğu bir kimlik belgesi. Yurt dışındaki nüfus cüzdanımız. Ve devlet sağlamak zorunda olduğu bu belgeyi dünyada benzeri görülmeyen bir ücretle her yıl otomatik zam yaparak bize “satıyor”.  Her yıl artırılan harçlarla (3) 10 yıllık bir biyometrik pasaport dünyada ortalama 60-70 dolar düzeyindeyken biz de ortalama 250 dolar seviyesinde. (kurlardaki değişme ile küçük oynamalar oluyor.)

Aynı şekilde Avrupa Birliği ülkelerinde de ortalama 60-70 avro düzeyinde olan (4) pasaport ücretlerinde her yıl sürekli/ bir artış yapılmamaktadır.

Bu yıl da pasaport ücretleri %5,8 oranında yeniden değerleme oranında artacak ve 10 yıllık pasaportlar 621 lira ile yeni bir rekor daha kıracak, Türkiye’de ve yurt dışında yaşayan yurttaşlarımızın bütçelerini sarsmaya devam edecek.

Üstelik, artık çocuklar pasaportlara işlenemediğinden, her biri için ayrı bir pasaport daha çıkartmak zorunda kalacağız. Bu da yeni bir maliyet, aile bütçesine yeni bir külfet, yeni bir engel! Çocuklar, 5 yıllık pasaport alabiliyor, ancak 10 yıllık pasaport harcı ödeyerek büyük bir haksızlığa uğruyorlar.

Sayın Yeneroğlu,

İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi’nin 13. Anayasamızın 23. maddesinde temel bir insan hakkı olarak kabul edilen, yani her insanın doğuşundan itibaren kazandığı “seyahat özgürlüğü”nü Türkiye’de devlet, yüksek harçlarla yurttaşlarının elinden alıyor. Bu durum açık bir “insan hakkı ihlali”ne dönüşüyor.

Bir hakkın varlığı, o hakkın kullanımı da güvence altına alındığı zaman bir anlam ifade eder. Bir hak, ancak kullanılabildiği sürece vardır. Ve bu hakkımız, her yıl otomatiğe bağlanmış harç “zamlarıyla” yurttaşlarımız için daha da ulaşılamaz bir noktaya doğru gidiyor.

Türkiye’de 4 kişilik bir ailenin toplam biyometrik pasaport ücreti/harcı 2.500.-TL. Asgari ücretin neredeyse 3 katı. Bu ücrete fotoğraf, ulaşım, yurt dışı çıkış harcı vb. harcamalar dahil değil.

 Sayın Yeneroğlu,

Hükümetimizin Türkiye’ye karşı uygulanan vizelerin kaldırılması için, özel bir çaba harcadığını ve başarılı çalışmalar yaptığını görüyoruz. Bu takdire şayan çalışma, eğer pasaport ücretlerinin düşürülmesiyle birlikte uygulanmazsa işte o zaman belli bir kesim dışında çok anlam ifade etmeyecek. Vizelerin kalkması önemli, ancak yurtdışına, vizelerin kalktığı bu ülkelere gidebilmek için önce pasaport “alabilmemiz” lazım. Bunun için biyometrik pasaportların harç ve ücretini dünya ortalamasına indirmeniz gerekiyor. Yeşil ve Diplomatik pasaport karşısında Türkiye Cumhuriyeti yurttaşları büyük bir eşitsizlikle karşı karşıya.

Sayın Yeneroğlu

Birçok yurttaşımızın elinden alınan, Anayasal ve temel insan hakkımız olan “seyahat özgürlüğümüzü” bir yasa teklifiyle geri vermek, ücretini dünya ortalamasına, makul bir düzeye çekmek sizin, üyesi bulunduğunuz iktidar partisinin, Başkanlığını yaptığınız Komisyonun elinde. Saygılarımla,

Bilgilerinizi ve gereğini arz ederim.

O. Suat Özçelebi

Seyahat Özgürlüğü Gönüllüleri Sözcüsü

Adres: Mevlüt Pehlivan sokak No:4-11 Mecidiyeköy Şişli-İstanbul

T:0212 2665440 F:0212 2664991 E: sozcelebi@sita.com.tr

Notlar:

1) 5682 sayılı Pasaport kanunu madde 13-14 gereği sadece defter bedeli ödüyorsunuz.

2) Bu konuda 5 yıldır sürdürdüğümüz çalışmalar için ayrıntılı bilgilerin yer aldığı

bloğumuz: www.seyahatozgurlugu.com

Facebook hesabımız:  https://www.facebook.com/seyahatozgurlugu/?fref=ts

Twitter: @seyahatozgurluk

3) Değerli kağıtlar kanununa tabi olduğu için ayrıca 492 sayılı Harçlar Kanununun1  5281 sayılı Kanun2  ile değiştirilen mükerrer 138 inci maddesi uyarınca, 492 sayılı Kanuna bağlı tarifelerde yer alan nispi harç oranları ile yeniden değerleme oranı dahil olmak üzere maktu harçlar (maktu ve nispî harçların asgarî ve azami miktarlarını belirleyen hadler dahil) %5,8 oranında artırılacaktır.

4) Dünya Bankası’nın 2005 yılında yaptırdığı bir araştırmada bu bilgi açık bir biçimde ortaya konuyor. Hatta çok uzun zamandır pahalılıkta birinci sırayı kimselere kaptırmıyoruz.Ayrıca 2015 yılında dünyada birçok basın yayın organında da yayınlanan Veri analizi şirketi Statista’nı çalışmasında Dünyanın en pahalı pasaportu 2015 yılında da 251 dolarlık bedelle Türkiye’de. Bkz: http://www.independent.co.uk/travel/these-are-the-most-expensive-passports-in-the-world-a6742496.html

BAŞBAKANLIK'tan yanıt geldi.

Sürdürdüğümüz kampanya doğrultusunda 21 Mayıs tarihinde Sayın Başbakan ve ilgili 3 Bakana (İçişleri, Dışişleri, Maliye) birer mektup yollamıştım. Bu mektupları sadece Maliye Bakanlığı 14 haziran tarihinde yanıtlamıştı. Blogta o yanıtla ilgili yazdığım yazıya aşağıda ulaşabilirsiniz.

Ancak yanıt doğrudan Başbakanlıktan gelmiyor, mektup İstanbul Valiliği'ne yollanmış, oradan da İstanbul Emniyet Müdürlüğü Pasaport şube müdürlüğüne, Pasaport Şube Müdürü Cengiz Urgancı mektubunda şöyle diyor:

22.06.2010
İlgi: 25.05.2010 tarihli Başbakanlık (BİMER) 228505 sayılı dilekçeniz.


İlgi sayılı dilekçeniz gereği; Vatandaşlarımızın uzun yıllardır dünyanın en pahalı pasaportunu kullandığından bahisle pasaport ücretlerinin düşürlmesini, yeni yürürlüğe girecek biyometrik pasaportlarda harç ve cüzdan bedelini dünya ortalamasına indirilmesinin gerektiği hususlarını içeren BİMER'e göndermiş olduğunuz dilekçe incelenmiş olup;


Yurtiçi ve dışı pasaport cüzdan bedellerinin her yıl Maliye Bakanlığınca belirlendiğinden söz konusu dilekçe ile yaptığınız başvuruya Maliye Bakanlığınca tarafınıza cevap verileceği hususunu;
Bilgilerinize rica ederim.

Yorumu size bırakıyorum.

Sadece küçük bir hatırlatma: 21 Mayıs tarihli mektubuma (yanlışlıkla 25 deniyor) yanıt 22 Haziran'da yazılmış, postaya 24 Haziran'da verilmiş, 6 Temmuz'da da elimize ulaştı.

Maliye Bakanlığı'ndan yanıt geldi!

Bloğu izleyenler biliyor. Mayıs ayı içinde "seyahat özgürlüğü" kampanyamız doğrultusunda hem Başbakanlık ve e-pasaport sitesine yönelik hem de Maliye Bakanlığı'na yönelik dilekçe ve bilgi edinme kanunu çerçevesinde e-posta ve faks kampanyaları yapmıştık.

7 Mayıs 2010 tarihinde, "1 haziran 1 fırsat" adlı yazımla Sayın Başbakan, Maliye, İçişleri ve Dışişleri Bakanları başta olmak üzere tüm yetkililere, açık bir çağrı yapmıştım:

"Buradan Sayın Başbakan, Maliye, İçişleri ve Dışişleri Bakanları başta olmak üzere tüm yetkililere, açık bir çağrı yapmak istiyorum: 1 Haziran 1 fırsattır. Gelin bu tarihte modern pasaportlara kavuşacak T.C. yurttaşlarına bu pasaportları edinebilme/kullanabilme şansı tanıyın. 1 Haziran gelmeden, pasaport harçlarını dünya ortalaması olan 45-50 dolar seviyesine düşürün.Bunun için bir yasa değişikliği gerekiyorsa şimdiden girişimde bulunun ki 1 haziran’dan önce bu harçlar düşürülsün ve kimse “biyometrik pasaport”lara yüksek harç edemek zorunda kalmasın. Anayasal ve temel insan hakkımız olan seyahat özgürlüğümüzü geri verin."

Ardından da 21 mayıs tarihinde başta sayın Başbakan olmak üzere Maliye, İçişleri ve Dışişleri Bakanları'na ekinde Dünya Bankası'nın çalışmasının da olduğu ayrıntılı birer mektup yollayarak, pasaport ücreti ve harçların "makul" bir düzeye indirilmesini talep etmiştim.

Bu mektuplara ilk yanıt, Maliye Bakanlığı'ndan geldi. Sayın Maliye Bakanı Mehmet Şimşek adına Daire Başkanı Ahmet Ünlü 14.06.2010 tarihli cevabi mektubunda şöyle diyor:

Sayı: B.07.0.GEP.0.06-622.01- 0639

İlgi:21/05/2010 tarihli yazınız 

İlgide kayıtlı yazıda; pasaport harç ve ücretlerinin dünya ortalamasının üzerinde olduğundan bahisle söz konusu bedellerin düşürülmesi talep edilmektedir. 

Söz konusu talebiniz yasal düzenleme gerektirmekte olup çalışmalarımızda değerlendirilmek üzere kayıtlarımıza alınmıştır.

Bilgi edinilmesini rica ederim. 

Bakanlar Kurulu'nda yeni alınan indirim kararı dışında, ayrıca pasaport ücretlerinin dünya ortalamasına indirilmesi için bir "yasal" düzenleme yapılmaya çalışıldığı umuduna kapılabilir miyiz?

Ne dersiniz?